İbn Rüşd ve İdeal Devlet Tasavvuru

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE KELEŞ

Danışman: Metin Pay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Aristo Şarihi olarak bilinen, Orta Çağ İslam filozoflarından İbn Rüşd'ün ideal devlet tasavvuru ele alınmaktadır. Tezin amacı siyaset felsefesi alanında müstakil bir eseri olmayan, siyasi görüşlerini Eflatun'un "Devlet" kitabına yapmış olduğu şerhde de belirten İbn Rüşd'ün ideal devletin tesisi için oluşturduğu felsefi görüşlerini bir araya getirmektir. Çalışmamızda evvela onun siyasi görüşlerinin şekillendiği hayatı ve siyaseti dayandırdığı bilimlerin tasnifi incelenmiştir. Daha sonra ideal devletin tesisi için toplumsal yaşamın gerekliliği ve erdemlerin ideal devletin oluşumuna etkisi açıklanmış, ideal devletin zorunlu unsurları ve dönüşüm süreçleri incelenmiştir. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmuştur. Giriş, İbn Rüşd'ün hayatı ve bilimler tasnifi olarak iki alt başlıktan oluşmuştur. Birinci bölümde, ideal devletin oluşumu ve toplumsal yaşamın gerekliliği hakkında Orta Çağ filozoflarının görüşleri aktarılarak erdem-devlet ilişkisi incelenmiştir. Erdemler bireysel ve toplumsal olarak ele alınıp erdemlerin oluşmasında eğitimin önemi, yaşı ve uygulanabilir eğitim yöntemleri açıklanmıştır. İbn Rüşd'ün ideal devlet tasavvurunun zorunlu unsurlarının incelenmesinden oluşan ikinci bölüm, üç kısımdan oluşmuştur. Önce ideal devlet başkanının, muhafızların, işçi ve zanaatkarların, filozofların, doktor ve yargıçların durumu ele alınmış, daha sonra ideal devletin imkânı örnekleriyle açıklanmış ve son olarak devletin dönüşüm süreçlerine sırasıyla yer verilmiştir. Sonuç olarak İbn Rüşd, siyaset felsefesini oluştururken sadece rasyonel düşünceye bağlı kalmayıp aynı zamanda dinin de bu konuda belirleyici olduğunu belirterek şeriat-akıl iş birliği ile hakikatin bilgisine ulaşılacağı görüşündedir. O, kendinden önceki filozoflardan etkilendiği gibi geliştirdiği siyaset felsefesiyle de kendinden sonraki birçok filozofu etkilemiş, yaşadığı çağın yönetim kadrosunda hem fakih hem de tabip olarak aktif şekilde yer almış eşine az rastlanır bir İslam filozofudur. Onun yönetim, eğitim, erdem, adalet ve mutluluk arasında kurmuş olduğu ilişki, modern devlet yönetimlerinin uygulamalarında da değerlendirmeye alınacak nitelikte öneme sahip görünmektedir.