Dışa kapalı konut yerleşimlerinde, bütünleşen ve ayrışan yerleşimler üzerinden, sosyal ve mekansal ayrışma bağlamında bir yöntem önerisi: İstanbul/ Başakşehir örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED CEMİL DOĞAN

Danışman: Mehtap Özbayraktar, Muhammed Cemil Doğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tez çalışmasının ana amacını İstanbul/ Başakşehir ilçesi Başak, Başakşehir, Kayabaşı Mahallelerinde bulunan dışa kapalı konut yerleşimlerinin sosyal ve mekânsal ayrışma kavramları kapsamında analiz edilmesi oluşturmaktadır. Çalışmada "Sosyal ve mekânsal ayrışma kentsel ölçekten yapı elemanı ölçeğine nasıl analiz edilebilir? Bir analiz yöntemi geliştirilebilir mi? ve "Bu analiz yöntemi geliştirilirken çalışma alanında mekânsal olarak (Başakşehir ilçesi Başak, Başakşehir, Kayabaşı Mahalleleri özelinde) bütünleşen ve ayrışan bölgelerdeki dışa kapalı konut yerleşimlerindeki sosyal ve mekânsal ayrışma göstergeleri bulunabilir mi?" sorularına cevap aranmıştır. Geliştirilen dört aşamalı analiz yöntemi ile sosyal ve mekânsal ayrışma farklı ölçeklerde (kent, mahalle, yerleşim ve yapı elemanı ölçeği) ele alınmıştır. Birinci aşamadaki mekânsal ayrışmanın kent ölçeğindeki analizinde; mekân dizimi formüllerini kullanan Depthmap programından yararlanılmış, bütünleşen ve ayrışan dışa kapalı konut yerleşimleri seçilmiş ve çalışmanın devamında bu veri temel alınmıştır. İkinci aşamada, tespit edilen dışa kapalı konut yerleşimlerinde sosyal ve mekânsal ayrışmanın mahalle ölçeğinde nitel içerik analizi reklamlarında yer alan sloganlar üzerinden yapılmıştır. Üçüncü aşamada, emlak değerleri değerlendirme analizi ile sosyal ayrışma mahalle ölçeğinde incelenmiştir. Seçilen dışa kapalı konut yerleşimlerine ait emlak satış değerleri ortaya konulmuş ve sınıflandırma yapılmıştır. Dördüncü aşamada seçilen yerleşimlerde mekânsal ayrışmaya neden olan fiziksel özellikler, yerleşim ölçeğinden ve yapı elemanı ölçeğine analiz edilmiştir. Reklamlarda kullanılan ayrıştırıcı sloganlar, satış değerleri arasındaki farklılıklar, geçirgen olmayan ve görsel iletişimi kesen sınırlayıcılar ile sosyal ve mekânsal ayrışmanın artacağı Başak, Başakşehir ve Kayabaşı Mahalleri kapsamında tespit edilmiştir.