Multipl skleroz hastalarında aksonal kaybın optik koherens tomografi ve magnetik rezonans spektroskopi ile araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN ÇİĞDEM ÖZERDEM
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HÜSNÜ EFENDİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Multipl skleroz (MS) en çok genç erişkinleri etkileyen kronik bir santral sinir sistemi (SSS) hastalığıdır. Hastalığın ön görülemez klinik seyri ve tedavi takibinde aksonal kaybın göstergesi olarak bir takım belirteçlere ihtiyaç duyulmaktadır. Magnetik rezonans spektroskopi (MRS) ile elde edilen N-Asetil aspartik asit (NAA) MS'de kullanılan önemli bir belirteçtir. Günümüzde noninvaziv, kısa süreli, kullanım kolaylığı ve tekrarlanabilirliği güvenilir olan yeni yöntem arayışları sürmektedir. Optik koherens tomografi (OKT) bu bağlamda gelecek vadeden bir tanı yöntemi özelliği göstermektedir. Çalışmamızda MS hastalarında retinal sinir lifi tabakasında (RSLT), makula ve optik sinir başı (OSB) bulgularında değişiklik olup olmadığı ve MRS ile elde edilen NAA/Cr ve kolin/Cr oranları, VEP amplitüd ve latans ölçümleri ile bu değişikliklerin ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.Çalışmaya, 20-55 yaş arası, 61 MS hastası (122 göz) ve 25 sağlıklı kontrol grubu (50 göz) dahil edildi.Tüm olgularda rutin göz taraması, VEP ölçümü, MRS çekimi ve OKT ölçümleri yapıldı. MS hastaları; On atağı olan (38 göz), ON atağı olmayan (58 göz) ve diğer göz (26) olarak gruplara ayrıldı. Yapılan OKT ölçümleri ile gruplar arasında bir fark olup olmadığı, elde edilen ölçümler ile MRS ile elde edilen NAA/Cr ve kolin/Cr oranları ve VEP amplitüd , latans değerleri arasındaki ilişki araştırıldı.Çalışmamızda, ON atağı geçiren ve ON atağı olmayan gözlerde çukurluk/disk dikey oranı, kontrol grubuna göre daha geniş, rim alanı ON atağı olan gözlerde daha dar olduğu bulundu (sırasıyla; p=0,019, p=0,035, p=0,041). MS hastalarının gözlerinde, sağlıklı kontrol gözlere göre; ortalama RSLT kalınlığında anlamlı incelme saptandı (p<0,05). ON atağı olan gözlerde superior, inferior ve temporal kadranlarda ve diğer gözlerde inferior ve temporal kadranlarda RSLT kalınlığında kontrol gözlerle karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05). 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 ve 12. saat kadranlarındaki RSLT ölçümlerindeki azalma ON atağı geçiren gözlerde ve diğer gözlerdeki 6, 7, 9 ve 11. saat kadranlarında RSLT ölçümlerindeki azalma kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0,05). Makula kalınlık ve volüm ölçümleri MS hastalarının gözlerinde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı azalmış bulunurken, MS hastarında da ON atağı olan ve diğer gözlerde ON atağı olmayan gözlere göre istatistiksel olarak anlamlı azalma bulundu. MS hastalarının gözlerinde OKT ile elde edilen total maküler volüm ölçümü ile ortalama RSLT ve kadranlara göre RSLT ölçümü arasında anlamlı iyi derecede korelasyon bulundu.MRS ile normal görünümlü beyaz cevherden elde edilen NAA/Cr ve kolin/Cr oranları MS hastaları ve sağlıklı kontrol grubu arasında ve MS tipleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. ON atağı olan ve diğer gözlerde, ortalama RSLT ölçümleri ile MRS ile elde edilen NAA/Cr ve kolin/Cr oranları ve VEP amplitüd ve latans ölçümleri arasında korelasyon saptanmadı.MS hastalarında, OKT ile yapılan ölçümlerde OSB, RSLT ve makula parametrelerinde değişiklikler oluştuğu saptandı. İleri çalışmalarla, eldeki mevcut aksonal kaybın belirteçlerine göre, sinir lifi yoğunluğu açısından zengin olan inferior ve superior kadrandaki incelmenin gelecekte aksonal kaybın erken dönem belirteci olması açısından anlamlı olabileceği görüşündeyiz.