Leiden Üniversitesi Kütüphanesi 23.670 Numarada Kayıtlı "Mesaib-i Kerbela" Adlı Şiir Mecmuası (Analiz - Metin - Dizin - Transkripsiyon).
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi Ve Sanatları, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Azranur AÇIKGÖZ
Danışman: Ali Cançelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Leiden Üniversitesi Kütüphanesi Doğu Yazmaları Koleksiyonu'nda Cod. Or. 23.670 numarada kayıtlı bulunan Mesâib-i Kerbelâ adlı şiir mecmuası incelenmiştir. Rifâî tarikîne mensup Ahmed Edîb tarafından 1333 (1914-1915) yılında İstanbul'da istinsah edilen eser; Kerbelâ Vak'ası, Ehl-i Beyt sevgisi ve tasavvufî düşünce etrafında şekillenen şiirleri ihtiva etmektedir. Mecmuada Mevlevî, Rifâî, Bektaşî ve Kadirî tarîklerine mensup şiirlerinin bir arada bulunması, eserin müşterek bir tasavvufî ve edebî hafızayı yansıttığını göstermektedir. Çalışmada öncelikle mecmuanın fizikî özellikleri, yazı türü, cilt yapısı, sayfa düzeni ve süsleme unsurları değerlendirilmiştir. Ardından mecmuada yer alan şairler tespit edilmiş; şiirlerin vezin özellikleri incelenmiş ve eserin muhtevası değerlendirilmiştir. Bunun yanında mecmuanın derleyicisi Ahmed Edîb'in kimliği ve Rifâî çevresiyle ilişkisi üzerinde durulmuştur. Araştırma sürecinde Leiden Üniversitesi Kütüphanesi katalogları taranmış; Türk İslam Edebiyatı ve Tasavvuf Edebiyatı ile doğrudan bağlantılı eserler tespit edilerek tez içerisinde tablo hâlinde sunulmuştur. Çalışmanın ikinci aşamasında mecmuanın çeviri yazılı metni hazırlanmıştır. Metin oluşturulurken şiirlerin ulaşılabilen diğer nüshaları ve dîvânlarıyla karşılaştırmalar yapılmış; eksik veya vezne uymayan bölümlerde gerekli tamirler gerçekleştirilmiştir. Böylece hem yazmanın tenkitli neşrine katkı sağlamak hem de döneminde Kerbelâ merkezli tasavvufî şiir geleneğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu tez Mesâib-i Kerbelâ mecmuasını inceleyerek Osmanlı tasavvuf edebiyatında Ehl-i Beyt sevgisinin edebî yansımalarını değerlendirmeyi ve mecmua çalışmalarına katkı sunmayı hedeflemektedir.