Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL KÜÇÜK
Danışman: Abdulkadir Macit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışma, Tanzimat Dönemi’nin önde gelen bürokratlarından olan Kayazâde Reşad Bey’in medeniyet düşüncesini kaleme aldığı yazılar çerçevesinde incelemektedir. Özellikle, medeniyetin varlığı ile ahlak ve dinin bu yapının ayrılmaz unsurları olup olmadığına dair tartışmalar, Reşad Bey’in değerlendirmeleriyle ele alınmaktadır. Üç ana bölümden oluşan bu çalışmanın ilk kısmında, sınırlı arşiv verilerinden hareketle Reşad Bey’in entelektüel dünyası biyografik bir çerçevede ortaya konulmaktadır. İkinci bölümde İttifak-ı Hamiyet ve Yeni Osmanlılar ele alındıktan sonra, İbret gazetesinin kuruluş süreci ve yayın politikaları incelenmekte; bu bağlamda Reşad Bey’in gazete faaliyetlerine yer verilmektedir. Son bölümde ise İbret Gazetesi’nde yayımlanan yazıları üzerinden Kayazâde Reşad’ın medeniyete dair düşünceleri analiz edilmektedir. Elde edilen bulgular, Kayazâde Reşad’ın gelişmenin yalnızca teknik ilerleme ile sınırlı olamayacağını; bunun ahlaki ve kültürel değerlerle desteklenmesi gerektiğini savunduğunu göstermektedir. Bu bağlamda Şeâir-i Milliye kavramı üzerinden millî ve manevî mirasın korunmasına dikkat çekmektedir. Ahlaki temelden yoksun toplumların da medeni sayılabileceğini kabul etmekle birlikte, bu tür medeniyetlerin sürdürülebilirliğini sorgulayan Reşad, merhamet ve insaf gibi kavramları ön plana çıkarmaktadır. İslam’ın gelişime engel değil, imkân sağlayan bir yapı sunduğunu belirtirken, Avrupa’daki din adamlarının bilimsel ilerlemeyi engelleyici rolünü eleştirmektedir. Tüm bu açıklamalardan hareketle Kayazâde Reşad’ın fikirleri, Tanzimat döneminde medeniyet tartışmalarına ahlak ve din ekseninde önemli katkılar sunmaktadır