Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma ÖlçeğiErgen Formu: Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHLİSE ÖZKAN NAMLI
Danışman: Ömer Kardaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, kronik hastalığı olan ergenlerde beklenen stigma (damgalanma) düzeyini değerlendirmek üzere geliştirilen "Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği'nin Ergen Formunu (KHBSÖ-E) Türkçeye uyarlamak ve psikometrik özelliklerini incelemektir. Ayrıca çalışmada, kronik hastalığa sahip ergenlerin damgalanma düzeyleri ile benlik saygısı, anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Metodolojik ve kesitsel tipteki bu araştırma, Ağustos 2025 – Aralık 2025 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerinde takip edilen 12-18 yaş aralığındaki 271 ergen ile yürütülmüştür. Örneklem; Epilepsi, Tip 1 Diyabet ve diğer kronik hastalıklara sahip 215 ergen (Olgu Grubu) ve Alerjik Rinit tanılı 56 ergenden (Kontrol Grubu) oluşmaktadır. Veriler; Sosyodemografik Bilgi Formu, KHBSÖ-E, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ve Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği Ergen Formu kullanılarak toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile, güvenirliği ise Cronbach alfa katsayısı ve test-tekrar test yöntemleri ile analiz edilmiştir. Bulgular: DFA sonuçları, ölçeğin "Aile ve Arkadaş", "Okul Arkadaşı ve Öğretmen" ve "Sağlık Çalışanları" olmak üzere üç faktörlü yapısını doğrulamış ve kabul edilebilir uyum indeksleri göstermiştir (χ2/sd=2,87; CFI=0,95; RMSEA=0,083). Ölçeğin toplam Cronbach alfa katsayısı 0,846; test-tekrar test güvenirlik katsayısı ise 0,824 olarak yüksek düzeyde bulunmuştur. Olgu grubunun toplam stigma puanları (1,55±0,52), kontrol grubuna (1,24±0,41) göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0,001). Beklenen stigma düzeyi arttıkça benlik saygısı ve yaşam kalitesinin azaldığı; anksiyete ve depresyon düzeylerinin arttığı saptanmıştır. Regresyon analizinde genel stigma düzeyinin en güçlü yordayıcısının yaşam kalitesi olduğu görülmüştür. Sonuç: Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği Ergen Formu, Türk ergenleri için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Kronik hastalığı olan ergenlerde beklenen damgalanma, psikososyal uyumu ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen önemli bir risk faktörüdür. Bu nedenle ergenlerin klinik izlemlerinde damgalanma algısının değerlendirilmesi ve okul ile sağlık ortamını kapsayan çok yönlü psikososyal destek programlarının uygulanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ergen, kronik hastalık, beklenen stigma, geçerlik ve güvenirlik, yaşam kalitesi.