Akış tipi çizelgeleme problemlerinin çözümü için veri madenciliği tabanlı bir model önerisi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURCU ÖZCAN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Alpaslan Fığlalı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Üretim faaliyetlerinin zamanında, etkin ve düşük maliyetle yapılabilmesi için nerede ve ne zaman gerçekleştirileceğine karar vermeyi sağlayan çizelgeleme konusu büyük önem arz etmektedir. Çizelgeleme işi küçük boyutlu problemlerde makul sürelerde ve iyi çözüm kalitesi elde edilebilecek şekilde yapılmaktadır, ancak problem boyutu büyüdüğünde çözüm süresi ve kalitesi açısından olumsuzluklar görülmektedir. Bu çalışmada çizelgeleme problemleri içersinde önemli bir yer tutan akış tipi çizelgeleme problemlerinin çözümüne yönelik bir algoritma önerilmektedir. NP-zor sınıfında yer alan akış tipi çizelgeleme problemlerinin çözümünde veri madenciliği ve rota birleştirme algoritması birlikte kullanılmıştır. Veri madenciliği ile çözüm uzayında global arama yapılırken, rota birleştirme algoritması ile yerel aramanın yapılması hedeflenmiştir. Veri madenciliği çok sayıda veri içeren bir küme içerisinde gömülü olan bilgilerin çıkarılmasında kullanılan bir yöntemdir. Rota birleştirme algoritması ise bir başlangıç çözümünü bir hedef çözümüne dönüştürmek için ikili değiştirmeler yaparak ilerleyen ve bu süreçte elde edilen en iyi çözümü başlangıç noktası olarak atayarak tekrar eden bir algoritmadır. Modelin etkinliği Taillard'ın akış tipi çizelgeleme problemleri üzerinde test edilmiştir. Çalışılan problemlerde iş sayısı 20 ile 100 arasında değişmektedir, her bir problem büyüklüğü için modelin parametrelerinin en uygun seviyelerinin belirlenmesi amacıyla deney tasarımı yapılmıştır. Beş faktör üç seviyeli L27 düzeneği oluşturulmuştur ve bu seviyelere göre çok sayıda farklı optimum çözüm elde edilmiştir. Bu çalışmayla veri madenciliği tekniği literatürdeki alışılmış biçiminin dışında kullanılmış, önemli bir matematik altyapısı gerektirmeksizin büyük boyutlu problemlerin çözümü mümkün olmuştur. Test problemlerinin çözümleriyle elde edilen sonuçlar, önerilen yöntemin diğer metasezgisel yöntemlerle rekabet edebilecek düzeyde olduğunu göstermektedir.