Akademik Veri Yönetim Sistemi
6. ULUSLARARASI TRAKYA BİLİMSELARAŞTIRMALAR KONGRESİ, Edirne, Türkiye, 5 - 06 Nisan 2025, ss.629-647, (Tam Metin Bildiri)
Güç aktarma organlarının dişli ve yataklarında meydana gelen arızalar, uçak, helikopter ve gemi gibi makineler için hayati bir öneme sahiptir. Bir makinede hareketin bir bileşenden diğerine kesintisiz ve verimli bir şekilde iletilmesi, yapılan işin hassasiyetini ve kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle, özellikle bu tür sistemlerde kullanılan dişli titreşimlerinde oluşan hataların erken tespiti ve onarım işlemlerinin üretimi aksatmadan gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, 16/1 dişli oranlı iki kademeli bir dişli kutusunun 300 rpm, 600 rpm, 900rpm ve 1200 rpm giriş hızlarında titreşim ve akustik ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, Fast Fourier Transform (FFT) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Dişli kutusunun dişli kavrama frekansları 1.kademede sırasıyla 720 Hz, 1440 Hz, 2160 Hz ve 2880 Hz olarak, 2. kademede ise 2720 Hz, 5440 Hz, 8160 Hz ve 10880 Hz olarak hesaplanmıştır. Hesaplanan karakteristik frekanslar ile titreşim ve akustik yöntemi ile ölçülen dişli kavrama frekanslarının birebir örtüştüğü görülmüştür. Veri analizleri, dişli kutusunun 2. kademesinde hizalama ve gevşeklik varlığını, 1. ve 2. kademe dişlilerinde diş aşınması olduğu ortaya koymuştur. Hizalama hataları; dişli kavrama vemil frekanslarının 2. harmoniklerinde oluşan genlik modülasyonu ile gevşeklik; mil frekanslarının düzensiz genlik oluşumu ile diş aşınması ise dişli kavrama frekansının 3.harmoniğinde oluşan genlik modülasyon ve yan bant oluşumu ile tespit edilmiştir. Son olarak, titreşim ile akustik analiz sonuçları karşılaştırılmış ve akustik analizin, titreşim analizi kadar dişli kutusundaki hataların tespitinde etkili ve daha ekonomik bir yöntem olabileceği sonucuna varılmıştır.