Akademik Veri Yönetim Sistemi
2. INTERNATIONAL CAPPADOCIA SCIENTIFIC RESEARCH CONGRESS, Nevşehir, Türkiye, 17 - 19 Haziran 2022, ss.1338-1348, (Tam Metin Bildiri)
Sağlık hizmetlerinin gelişim süreçlerinin başında sağlık hakkı, yalnızca hasta ya da sakat
olmamak tanımlanırdı. Zaman içinde sağlık hukuku ve sağlık hakkının kapsamı, toplumsal
yaşamdaki gelişmeler, sosyal devlet anlayışı ve uluslararası insan hakları hukukunun yaratmış
olduğu ivmeyle oldukça genişlemiştir. Günümüzde sağlık hakkı, herkesin mümkün olan en
yüksek seviyede fiziksel ve ruhsal sağlık standartlarına sahip olma hakkı biçiminde
tanımlanmaktadır. Sağlık hakkı, yaşama hakkıyla birlikte, tüm insan haklarının temelinde yer
alan ve diğer insan haklarından faydalanabilmenin ön şartıdır.
Sosyal hakların doğuşuyla birlikte, devlete ve insanlığa; insan onuruna yaraşır bir yaşam
düzeyi sağlanması sorumluluğu yükümlenmiştir. Sağlık hakkı, özellikle uluslararası
belgelerde herkese tanınmış olan önemli bir sosyal haktır. Sosyal hak yönüyle sağlık hakkı,
insanlara, mümkün olan en yüksek seviyedeki sağlık durumuna ulaşabilmeleri için, eşit
imkânlar sunan bir sağlık koruma sistemine sahip olma hakkını içermektedir. Sağlık hakkının
korunmasında ve sağlık hizmetlerinin gerçekleştirilmesinde temel görev ve sorumluluk
devlete aittir.
Her insan, onurlu bir yaşam sürdürebilmek için, ulaşılabilecek en yüksek sağlık standardına
sahip olmalıdır. Uluslararası insan hakları sözleşmelerinde sağlık hakkının bu şekilde
tanımlandığını görürüz. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası
Sözleşme’nin 12. maddesi, sağlık hakkına dair uluslararası insan hakları hukukunda yer alan
en kapsamlı maddedir. Bu maddenin 1. paragrafına göre Sözleşme’ye taraf devletler
“herkesin, ulaşılabilecek en yüksek fiziksel ve zihinsel sağlık standardına sahip olma hakkını”
kabul ederler. Bu sözleşmenin 12.maddesi ayrıca; her Taraf Devletin, herkesin sağlık
olanaklarına, mallara ve hizmetlere erişiminin mümkün olan en kısa sürede gerçekleşmesi ve
herkesin en yüksek düzeyde fiziksel ve ruhsal sağlık standardına sahip olabilmesi için gerekli
tedbirlerin alınması konusunda yükümlülük altında olduğunu belirtmektedir.
Sözleşmeye verilen taahhüde bağlı olarak imzacı her devletin, amaçları insan hakları
ilkelerine dayalı olarak belirlenmiş olan sağlık hakkını güvence altına alacak ve hedefe uygun
politikaları içerecek ulusal stratejilerin belirlemesini gerektirmektedir. Bu amaçla planlanıp,
gerçekleştirilecek, ulusal sağlık stratejisi, aynı zamanda, belirlenen hedeflere ulaşmak için
mevcut kaynakları ve bu kaynakların en etkili biçimde kullanılması yollarını belirlemek
zorundadır. Sağlık hakkını korumak için devletler, mevcut kaynaklarıyla sağlık hizmetleri ve
sağlık hizmetlerinin sunumunda gerekli olan her türlü tedbiri almakla yükümlüdürler. Zira
sağlık hakkının korunması ve ulaşılabilecek en yüksek sağlık standardının gerçekleşmesi,
hastaların gerekli olan kaynak, mal, hizmet ve faaliyetlerden yararlanma hakkına sahip
olmasına bağlıdır.
At the beginning of the development processes of health services, the right to health was
defined only as not to be sick or disabled. Over time, the scope of health law and the right to
health has expanded considerably with the developments in social life, the understanding of the
social state and the momentum created by international human rights law. Today, the right to
health is defined as the right of everyone to have the highest possible standard of physical and
mental health. The right to health, along with the right to life, are at the base of all human rights,
is a prerequisite for benefiting from other human rights,.
With the birth of social rights, it has undertaken the responsibility of ensuring a standard of
living worthy of human dignity to the state and humanity. The right to health is an important
social right recognized by everyone, especially in international documents. As a social right, the
right to health includes the right to have a health protection system that provides equal
opportunities for people to achieve the highest possible level of health. The main duty and
responsibility for the protection of the right to health and the implementation of health services
belong to the state.
Every person must have the highest attainable standard of health in order to lead a dignified life.
We see that the right to health is defined in this way in international human rights conventions.
Article 12 of the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights is the most
comprehensive article in international human rights law on the right to health. According to
paragraph 1 of this article, states parties to the Covenant recognize “everyone's right to the
highest attainable standard of physical and mental health”. Article 12 of this contract also states
that each State Party has an obligation to take the necessary measures to ensure that everyone
has access to health facilities, goods and services as quickly as possible and that everyone can
enjoy the highest standard of physical and mental health.
Depending on the commitment made to the Convention, it requires each signatory state to
determine national strategies that will ensure the right to health, whose objectives are
determined on the basis of human rights principles, and which will include policies appropriate
to the target. The national health strategy, which will be planned and implemented for this
purpose, must also determine the available resources and the most effective ways to use these
resources in order to achieve the determined goals. In order to protect the right to health, states
are obliged to take all necessary measures in the provision of health services and health services
with their available resources. Because the protection of the right to health and the realization of
the highest health standard that can be achieved, depend on the fact that patients have the right
to benefit from the necessary resources, goods, services and activities.