Koyun Kemik Atıklarının Düşük Dereceli Seramik Sırlarda Değerlendirilmesi

Sarıoğlu B., Demirkol N.

Kocaeli Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Öğrenci Kongresi, Kocaeli, Türkiye, 6 - 07 Mayıs 2026, (Yayınlanmadı)

  • Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
  • Basıldığı Şehir: Kocaeli
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Kocaeli Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

KOYUN KEMİK ATIKLARININ DÜŞÜK DERECELİ SERAMİK SIRLARDA DEĞERLENDİRİLMESİ

 

Organik atıkların sanatsal üretim süreçlerinde kullanımı sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, atık koyun femurundan elde edilen kemik külünün seramik sır çalışmalarında bir hammadde olarak değerlendirilmesini ve sır yüzeyi üzerindeki teknik, estetik etkilerinin incelenmesini amaçlamaktadır.

             Araştırma kapsamında kemikler temizleme işlemi sonrası, elektrikli bir fırında 2 saat boyunca 360°C de yakılmıştır. Yakma işleminden sonra ise, 800°C de 2 saat süre ile laboratuvar tipi elektrikli fırında bekletilerek kalsinasyon işlemi yapılmıştır. Öğütme ve eleme işlemi sonrası ise seramik sırlarda hammadde olarak kullanılabilir kemik külü formuna dönüştürülmüştür. Elde edilen kül, farklı oranlarda, farklı renklendirici pigment ve oksitler kullanılarak sır reçetelerine eklenmiş ve 1050°C de sır pişirimleri gerçekleştirilmiştir. Numuneler yüzey özellikleri bakımından karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; matlık – parlaklık dengesi, renk değişimleri, opaklık, yüzey dokusu ve yapısal oluşumlar göz önünde bulundurularak, optimum kemik külü miktarı belirlenmiştir. Ağırlıkça %5, %7, %8 oranlarında kullanıldığında opak sır elde edilirken, ağırlıkça %9, %10, %11, %13, %15 oranlarında kullanıldığı zaman sırlarda topaklanma meydana geldiği görülmüştür. Taramalı elektron mikroskobu incelemeleri ile bisküvi-sır ara kesit incelemeleri yapılmıştır. Bu çalışma ile, kemik külünün kalsiyum fosfat içeriği sayesinde sır yapısına özgün estetik özellikler kazandırdığı tespit edilmiştir. Reçetede kullanılan kemik külü miktarının artması ile opaklıkta artış görülmüştür. Kemik külü kullanımı sır yüzeylerinde yarı mat – saten mat yüzey görünümleri oluşturmuştur.

          Bu çalışma ile, atık koyun kemiklerinin sır reçetelerinde, yalnızca teknik bir katkı malzemesi olarak değil, sürdürülebilir üretim anlayışı doğrultusunda, seramik sır uygulamalarında etkin bir ikincil malzeme olarak değerlendirilebileceği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Atık, Kemik Külü, Seramik, Sır, Sürdürülebilirlik

 

 

 

 

 

 

 

THE UTILIZATION OF SHEEP BONE WASTE IN LOW-FIRE CERAMIC GLAZES

 

The use of organic waste in artistic production processes is of great importance in terms of sustainability. This study aims to evaluate bone ash obtained from waste sheep femurs as a raw material in ceramic glaze studies and to examine its technical and aesthetic effects on the glaze surface.

             As part of the research, the bones were cleaned and then burned in an electric kiln at 360°C for 2 hours. Following the burning process, calcination was performed by holding the material in a laboratory-type electric kiln at 800°C for 2 hours. After grinding and sieving, the material was converted into bone ash suitable for use as a raw material in ceramic glazes. The resulting ash was added to glaze formulations using different ratios of various coloring pigments and oxides; glaze firings were then conducted at 1050°C. The samples were evaluated comparatively in terms of surface properties; the optimal amount of bone ash was determined by considering the balance of matte and glossy finishes, color changes, opacity, surface texture, and structural formations. When used at 5%, 7%, and 8% by weight, an opaque glaze was obtained; however, when used at 9%, 10%, 11%, 13%, and 15% by weight, agglomeration was observed in the glazes. Scanning electron microscope (SEM) examinations were conducted on cross-sections of the bisque-glaze interface. This study revealed that bone ash imparts unique aesthetic properties to the glaze structure due to its calcium phosphate content. An increase in opacity was observed as the amount of bone ash in the formulation increased. The use of bone ash created a semi-matte to satin-matte surface appearance on the glaze surfaces.

          This study demonstrated that waste sheep bones can be utilized in glaze formulations not merely as a technical additive but as an effective secondary material in ceramic glaze applications, in line with the principles of sustainable production.

Keywords: Waste, Bone Ash, Ceramics, Glaze, Sustainability