SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM PROGRAMI’NDAN GÜNÜMÜZE KAMU SAĞLIK YAPILARI MİMARİSİ
Toplum ve Hekim, cilt.41, sa.2, ss.126-138, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Derleme
- Cilt numarası: 41 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Toplum ve Hekim
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.126-138
- Kocaeli Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
2003 yılında yayınlanan Sağlıkta Dönüşüm Programı çerçevesindeTürkiye’de izlenen sağlık politikalarının, günümüze uzanan süreçte sağlık hizmetini oluşturan her bileşende olduğu üzere, kamu sağlık yapıları mimarisinde de bir değişime sebep olduğu görülür. Odağın- da T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından hayata geçirilen uygulamalar yer almakla birlikte farklı aktör ve parametrelerin de etkili olduğu bu değişim sürecinde, kamu sağlık yapıları tasarım ve inşasında kullanılmak üzere yayınlanan mimari standartlar önemli bir yere sahiptir. Bu dönemde inşa edilen sağlık yapılarının mimari özellikleri ya da mekânsal öğelerinden sağlık hizmetinin kalitesi ve işlevselliğine uzanan geniş bir spektrumda belirleyici roller oynayan bu standartların önemli bir bölümü T.C. Sağlık Bakanlığı eliyle yayınlanan kılavuz ya da genelgeler yoluyla yazılı hale getirilir. Bu bağlamda makalede, bahse konu mimari standartları merkeze alan bir inceleme gerçekleştirilerek; Türkiye’de kamu sağlık yapıları mimarisinin genel durumuna ve gelişim sürecine dair kapsayıcı bir çerçeve oluşturul- ması amaçlanmaktadır. Makalede, bu süreç içerisinde ortaya koyulan tüm standartları ele alabilmenin mümkün olmaması nedeniyle sağlık yapılarında bulunan temel hizmet birimlerine yönelik tasarım standartlarını ve bunların uygulamalarını esas alan bir inceleme gerçekleştirilmektedir. Mimari standartların sağlık hizmeti bağlamında yazılma amaçları ve olumlu etkilerinin incelenmesinin yanın- da, içerikleri ve pratikte uygulanmaları noktasında karşılaşılabilen bazı sorunlara dair gözlem, eleştiri ve önerilere de makalede yer verilmektedir. Standartlar dışında kamu sağlık yapıları mimarisinin gelişiminde etkisi olan bazı önemli faktör ve gelişmeler ile bunların mimariye yansımalarına da yazıda genel bir çerçevede değinilmektedir.
The health policies implemented in Turkey within the framework of the Transformation in Health Program published in 2003 have led to a change in the architecture of public health facilities, as well as in every component of healthcare services, up to the present day. While the focus is on the practices implemented by the Ministry of Health of the Republic of Turkey, architectural standards published for use in the design and construction of public health facilities play an important role in this transformation process, which is also influenced by various actors and parameters. A significant portion of the standards that play decisive roles in a wide spectrum ranging from the architectural features or spatial elements of healthcare facilities constructed during this period to the quality and functionality of healthcare services, are codified in writing through guidelines or circulars published by the Turkish Ministry of Health. In this con- text, the article aims to create a comprehensive framework regarding the general state and development process of public healthcare building architecture in Turkey by conducting an examination focusing on these architectural standards. Since it is not possible to address all the standards that have emerged in this process, the article focuses on the design standards and their applications for basic service units in healthcare facilities. In addition to examining the objectives behind the development of architectural standards in the healthcare context and their positive impacts, the article also presents observations, critiques, and recommendations regarding certain challenges that may arise in terms of their content and practical implementation. The article also provides a general overview of some key factors and developments that have influenced the evolution of public health facility architecture beyond standard practices, as well as how these have been reflected in architectural design.