Akademik Veri Yönetim Sistemi
Balıkesir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.1, sa.1, ss.25-53, 2024 (Hakemli Dergi)
Çağımızda gelişen teknolojinin de etkisiyle maddi gerçeğe ulaşmada son derece önemli bir yeri olan beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması tedbirleri, bilimsel bir delil elde etme yöntemi olması nedeniyle bir bilirkişi ve keşif incelemesi olmasının yanı sıra kişinin vücut bütünlüğüne ve temel haklarına ağır müdahaleler içeren yapısı gereği aynı zamanda bir koruma tedbiridir. Her iki niteliği de bünyesinde barındıran tedbirin, bu nedenle karma nitelikte bir hukuki niteliğe sahip olduğu söylenebilir. Tedbirin, temel hak ve özgürlüklere ağır müdahaleler içeren yapısı gereği Kanun kapsamında sıkı koşullara bağlanarak düzenlenmesi ve bu doğrultuda uygulanması gerekmektedir. Hukukumuzda 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile 8202 sayılı Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik kapsamında düzenleme altına alınan tedbirlerin, bu bakımdan yetersiz, çelişkili ve sorunlu olduğu görülmektedir. Çalışmamız kapsamında beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması tedbirleriyle ilgili mevzuatta yer alan düzenlemelerin sorunlu yanlarına ve eksikliklere değinilerek bu hususta çözüm önerilerine yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Beden Muayenesi, Vücuttan Örnek Alınması, İç ve Dış Beden, Koruma Tedbiri, Delil.
In the contemporary era, particularly with the impact of advancing technology, body examination and the taking of bodily samples, which occupy an extremely important place in establishing material truth, constitute a scientific method of obtaining evidence. Due to this characteristic, these measures function not only as forms of expert examination and on-site inspection, but also—given their nature involving serious interference with an individual’s bodily integrity and fundamental rights—as protective measures. Since these measures simultaneously embody both characteristics, they may be said to possess a hybrid legal nature.
Given that such measures entail severe interference with fundamental rights and freedoms, they must be regulated under strict legal conditions and applied accordingly. In Turkish law, body examination and the taking of bodily samples are regulated under the Code of Criminal Procedure No. 5271 and the Regulation on Body Examination, Genetic Examinations, and the Determination of Physical Identity in Criminal Procedure No. 8202. However, it is observed that the existing regulations are insufficient, inconsistent, and problematic in this respect.
Within the scope of this study, the problematic aspects and deficiencies of the legislative framework governing body examination and the taking of bodily samples are examined, and proposals for solutions are presented.
Keywords: Body Examination; Taking of Bodily Samples; Internal and External Body Examination; Protective Measures; Evidence.