Z Kuşağı ve Kuramsal Sanat Eğitimi: Çağdaş Pedagojik Yaklaşımlar Üzerine Bir İnceleme


Bayer Z. C.

Güzel Sanatlarda Akademik Çalışmalar ve Yeni Vizyonlar , Doç. Dr. Suna ÇETİN YETER, Editör, Duvar Yayınları, İzmir, ss.1-22, 2026

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2026
  • Yayınevi: Duvar Yayınları
  • Basıldığı Şehir: İzmir
  • Sayfa Sayıları: ss.1-22
  • Editörler: Doç. Dr. Suna ÇETİN YETER, Editör
  • Kocaeli Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, Türkiye’deki Güzel Sanatlar Fakültelerinde yürütülen kuramsal sanat eğitimi derslerinin pedagojik sunum biçimlerini analiz ederek Z kuşağının öğrenme özellikleri bağlamında ortaya çıkan ihtiyaçları tartışmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda çalışma, mevcut sanat eğitimi yaklaşımlarını Z kuşağı bağlamında yeniden yorumlayan ve öğretim uygulamalarına yönelik çıkarımlar üreten yorumlayıcı bir kavramsal çerçeve sunmaktadır. Araştırmanın veri kaynağını, pandemi sonrası dönemi kapsayan 2021–2025 akademik yıllarında yürütülen Genel Sanat Tarihi dersine ait 224 ders oturumu ve 717 öğrenciye ilişkin gözlem ve belge incelemeleri oluşturmaktadır. Araştırmada nitel bir desen benimsenmiş, pedagojik süreçlere ilişkin gözlemler, belge incelemeleri ve ders etkileşimlerine dayalı çıkarımlar, çağdaş sanat eğitimi kuramlarıyla ilişkilendirilerek betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde tekrar eden örüntüler belirlenmiş ve bu örüntüler tematik başlıklar altında yorumlanmıştır. Bulgular, öğrencilerin kuramsal derslere yönelik düşük ilgisinin yalnızca içerikten değil, sunum biçimi ve öğrenme ortamının yetersizliğinden de kaynaklandığını ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, merak uyandıran, katılımı teşvik eden ve anlamlandırmayı merkeze alan etkileşimli öğretim uygulamalarının öne çıktığı görülmüştür. Hikâyeleştirme, dramatik rol alma, mini senaryo üretimi ve çokduyulu öğrenme gibi stratejilerin estetik farkındalık ve öğrenme motivasyonunu artırabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, dijital araçların entegrasyonu, görsel-işitsel materyallerin çeşitlendirilmesi ve öğrenci geri bildirimlerinin düzenli olarak toplanması öğretim sürecinin niteliğini artıran unsurlar olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, bu yaklaşımların etkinliğinin yalnızca pedagojik tasarıma değil, üniversiteler ve öğrenci grupları arasındaki dijital erişim imkânlarının eşitliğine de bağlı olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenle, altyapı yatırımlarının artırılması, 1Doç. Dr. Kocaeli Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Temel Eğitim Bölümü https://orcid.org/0000-0001-8593-4125 1 dijital beceri eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve kapsayıcı teknoloji politikalarının hayata geçirilmesi kritik görülmektedir. Araştırma, sanat kültürü derslerinin ezbere dayalı yapıdan uzaklaştırılarak, üretken ve katılımcı öğrenme ortamlarına dönüştürülmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu yönüyle çalışma, mevcut sanat eğitimi yaklaşımlarını Z kuşağı bağlamında yeniden ele alarak literatüre kavramsal düzeyde katkı sunmaktadır. Gelecek çalışmalarda farklı kuramsal sanat derslerinde ampirik uygulamaların gerçekleştirilmesi ve karşılaştırmalı analizlerin yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kuramsal sanat eğitimi, Z kuşağı, pedagojik dönüşüm, etkileşimli öğrenme, dijital araçlar.

This study aims to examine how theoretical art courses in Faculties of Fine Arts in Turkey are pedagogically delivered, and to discuss the emerging needs of Generation Z in relation to their learning characteristics. In this context, the study offers an interpretive conceptual framework that reconsiders existing approaches to art education through the lens of Generation Z and generates implications for teaching practices.

The data for the study are drawn from observations and document analyses of 224 class sessions and 717 students enrolled in a General Art History course conducted between the 2021–2025 academic years, covering the post-pandemic period. A qualitative research design was adopted, and observations of pedagogical processes, document reviews, and insights based on classroom interactions were analyzed through a descriptive approach, in relation to contemporary theories of art education. During the analysis, recurring patterns were identified and interpreted under thematic categories.

The findings reveal that students’ low engagement with theoretical courses stems not only from the content itself but also from the way it is presented and from the limitations of the learning environment. Accordingly, interactive teaching practices that stimulate curiosity, encourage participation, and prioritize meaning-making appear to be particularly effective. Strategies such as storytelling, dramatic role-playing, short scenario creation, and multisensory learning were found to enhance both aesthetic awareness and learning motivation.

In addition, the integration of digital tools, the diversification of audiovisual materials, and the regular collection of student feedback were identified as key factors in improving the quality of the teaching process. However, it is emphasized that the effectiveness of these approaches depends not only on pedagogical design but also on the equitable distribution of digital access across universities and student groups. Therefore, increasing infrastructure investments, expanding digital skills training, and implementing inclusive technology policies are considered critical.

The study highlights the need to move theoretical art courses away from memorization-based structures toward more productive and participatory learning environments. In this respect, it contributes to the literature at a conceptual level by re-evaluating current approaches to art education within the context of Generation Z. Future research is encouraged to implement empirical applications across different theoretical art courses and to conduct comparative analyses.

Keywords: Theoretical art education, Generation Z, pedagogical transformation, interactive learning, digital tools.