Türkiye’nin Yedi İlinde Yetişkinlerde Tip 2 Diyabet Risk Taraması: Dünya Diyabet Günü Etkinliği

ÇELİK S. Y., Demir G., BICER E. K., Yildirim N., demirhan y., erdogan g., ...Daha Fazla

Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi , cilt.10, sa.1, ss.11-20, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 10 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.25048/tudod.1766119
  • Dergi Adı: Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.11-20
  • Kocaeli Üniversitesi Adresli: Hayır

Özet

Amaç: Bu çalışma; Dünya Diyabet Günü etkinlikleri kapsamında İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Uşak, Hatay ve Niğde illerinde yaşayan diyabet tanısı almamış yetişkin bireylerde tip 2 diyabet gelişimi risk düzeyleri ve risk faktörlerinin belirlenmesi amacı ile gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tasarımında olan bu araştırma 14-30 Kasım 2024 tarihleri arasında yapıldı. Araştırmanın evrenini; İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Uşak, Hatay, Niğde illerindeki diyabet tanısı almamış olan bireyler, örneklem grubunu ise araştırmaya katılmayı kabul eden ≥18 yaş toplam 3876 birey oluşturdu. Veriler “Birey Tanılama ve Tip 2 Diyabet Risk Tanılama (FINDRISK)” formları kullanılarak elde edildi. Çalışmada elde edilen veriler IBM SPSS Versiyon 26.0 programı ile analiz edildi. Araştırmanın uygulanabilmesi için klinik etik kurul onayı, il sağlık müdürlüğü izni ve araştırmanın yürütüleceği kurumlardan kurum izinleri alındı. Bulgular: Katılımcıların %62,4’ünün kadın, %48,3’ünün 45 yaş altında, %5,4’ünün okur yazar olmadığı, %37,2’sinin herhangi bir işte çalışmadığı ve %67,9’unun bel çevresinin, %67,2’sinin ise beden kütle indeksinin (BKİ) ideal aralıkta olmadığı saptandı. Araştırmada elde edilen verilere göre katılımcıların %27,4’ünde kan basıncı, %22,9’unda ise daha önce kan şekeri yüksekliği görüldüğü, %57,8’inde egzersiz yapma alışkanlığının olmadığı ve %55,2’sinde genetik yatkınlık öyküsünün bulunduğu tespit edildi. Tip 2 diyabet gelişimi risk düzeyleri incelendiğinde; %30,2’sinin düşük, %25,2’sinin hafif, %17,9’unun orta, %20,4’ünün yüksek ve %6,3’ünün çok yüksek diyabet riski taşımış olduğu ve özellikle 45-54 yaş aralığında, kadınlarda, fazla kilolu, artmış bel çevresi ve genetik yatkınlığı olan katılımcılarda riskin daha yüksek olduğu bulundu (p<0,001). Sonuç: Bu araştırma katılımcıların büyük bir oranının diyabet risklerinin orta düzeyde olduğunu ve diyabet riski taşıyan bireylerde farkındalık yaratmanın ve FINDRISK tarama aracını kullanmanın önemini vurgulamaktadır.
Aim: This study was conducted to determine the risk levels and risk factors for developing type 2 diabetes in adult individuals without a diagnosis of diabetes living in the provinces of Istanbul, Ankara, Izmir, Kocaeli, Uşak, Hatay and Niğde within the scope of World Diabetes Day activities. Material and Methods: This descriptive, correlational study was conducted between November 14 and 30, 2024. The study population consisted of individuals without a diagnosis of diabetes in the provinces of Istanbul, Ankara, Izmir, Kocaeli, Uşak, Hatay, and Niğde, while the sample group consisted of 3876 individuals aged ≥18 who agreed to participate in the study. Data were obtained using the “Individual Identification and Type 2 Diabetes Risk Identification (FINDRISC)” forms. The data obtained in the study were analyzed using SPSS 26.0. Clinical ethics committee approval, permission from the provincial health directorate, and institutional permits from the institutions where the study would be conducted were obtained for the study. Results: It was determined that 62.4% of the participants were female, 48.3% were under the age of 45, 5.4% were illiterate, 37.2% were unemployed, 67.9% had a waist circumference that was not within the ideal range, and 67.2% had a body mass index (BMI). According to the data obtained in the study, 27.4% of the participants were found to have high blood pressure, 22.9% had previously experienced high blood sugar, 57.8% did not have an exercise habit, and 55.2% had a history of genetic predisposition. When the risk levels for the development of type 2 diabetes were examined; It was found that 30.2% had low, 25.2% mild, 17.9% moderate, 20.4% high and 6.3% very high risk of diabetes, and the risk was higher especially in participants aged 45-54, female, overweight, with increased waist circumference and genetic predisposition (*p*<0.001). Conclusion: This study highlights that a large proportion of participants have a moderate risk of diabetes and the importance of raising awareness and using the FINDRISC screening tool in individuals at risk of diabetes.