Akademik Veri Yönetim Sistemi
77. Uluslararası Katılımlı Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, Türkiye, 14 - 18 Nisan 2025, ss.1, (Özet Bildiri)
Plajiyogranitler ofiyolitik istifler içerisinde küçük hacimli olarak gözlenmelerine rağmen, eski okyanusal alanların oluşum süreçleri ve zamanları hakkında oldukça değerli bilgiler sağlayan lökokratik kayaçlardır. Türkiye’nin güneyindeki Toros Kuşağı Ofiyolitleri baskın olarak manto peridotitleri ve kümülat gabrolarla karakterize edilmektedir. Ancak, Doğu Toroslar'daki Tuzla ofiyoliti, lökokratik kayaçların oluşum süreçlerinin anlaşılması bakımından Toros kuşağı ofiyolitleri içerisinde önemli bir yere sahiptir. Tuzla ofiyoliti ofiyolitik istifin manto bölümüne ait kayaçlar ve üst kabuk bölümünü temsil eden bazaltik volkanik kayaçlardan meydana gelmekte olup, bu kayaçlar plajiyogranitler ve doleritler tarafından kesilmektedir. Tuzla ofiyolitine ait kabuksal kayaçlardan yapılan jeokimyasal çalışmalar, bu ofiyolitik kütlenin Toros kuşağı ofiyolitlerine benzer şekilde yitim zonu üstü (SSZ) koşullarında oluştuğunu göstermektedir. Bu ofiyolitik kütle içerisindeki plajiyogranit daykları saha, mineralojik ve jeokimyasal verileri ile U-Pb kristallenme yaşlarındaki farklılıklara göre Tip-I ve Tip-II olmak üzere iki farklı dayk tipi olarak ayırt edilmiştir. Bazaltik volkanik kayaçları kesen Tip-I dayklar düşük K2O (<0.2 ağ. %) ve yüksek Na2O (6.8–7.2 ağ. %) içeriğine sahiptir ve mineral bileşimleri esas olarak plajiyoklaz ve kuvarstan, az miktarda ferromagnezyen fazlardan oluşur. Tip-I daykların kondrite normalize edilmiş Nadir Toprak Element (NTE) desenleri, genel olarak düşük NTE konsantrasyonları, nispeten düz dağılım desenleri, bu kayaçların MORB tipi magmaların fraksiyonel kristallenmesiyle oluştuğunu işaret etmektedir. Tip-II dayklar ise Tuzla Ofiyoliti’nin manto bölümüne ait kayaçları kesmekte olup, yüksek SiO2 (72.1 ağ. %), Na2O (6.7 ağ. %), nispeten yüksek K2O (1.1 ağ. %), yüksek Al2O3 (14.1 ağ. %), güçlü pozitif Eu anomalileri ve belirgin zenginleşmiş NTE desenleriyle karakteristiktir. Bu durum, Tip-II daykların yitim süreçlerindeki akışkanların etkisiyle değişime uğramış metasomatize manto kaynağının kısmı ergimesi ile oluştuğunu düşündürmektedir. Ayrıca, kalsik amfibollerin çeperlerinde gelişen alkali amfibollerin (riyebekit) varlığı bu kayaçların metasomatik süreçlerden etkilendiklerini işaret etmektedir. LA-ICP-MS U–Pb zirkon yaşlandırma analizleri, iki farklı magmatik fazın varlığını ortaya koymaktadır: Tip-I plajiyogranitler 92.2 ± 0.3 My (εHf(t) = +1.3 ila +26.6) U-Pb zirkon kristallenme yaşı vermiş olup, SSZ İç Toros Okyanusal alanının açılma zamanıyla uyumludur. Tip-II plajiyogranitler ise 82.8 ± 0.3 My (εHf(t) = +2 ila +12.3) zirkon kristallenme yaşı vermiş olup, bu yaş verisinin, yitim süreçleriyle modifiye edilmiş metasomatik manto kaynağından türeyen geç evre magmatik aktiviteyi temsil ettiği düşünülmektedir.