HUMAN CAPITAL AND KNOWLEDGE ECONOMY: THE WORLD BANK’S METRIC REDUCTIONISM IN THE DIGITAL ERA
Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, cilt.21, sa.1, ss.1-12, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 21 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.54860/beyder.1938194
- Dergi Adı: Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi
- Sayfa Sayıları: ss.1-12
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Kocaeli Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu makale, Dünya Bankası’nın insan sermayesi yaklaşımının 1978–2025 arasındaki dönüşümünü eleştirel bir bakışla inceler. Çalışma, sosyal kalkınma odaklı bir anlayıştan giderek metrik indirgemecilik yönünde daralan bir çerçeveye geçişi ortaya koyar. İnsan Sermayesi Projesi (2017) ve İnsan Sermayesi Endeksi (2018) ile kurumsallaşan bu yaklaşım, insan potansiyelini standartlaştırılmış verimlilik skorlarına indirgerken yapısal eşitsizlikleri görünmez kılar. Endonezya, Nijerya ve Pakistan örnekleri, tek metrikli mimarinin bölgesel farklılıkları gizlediğini ve eğitimde gerçek fırsatları sınırladığını gösterir. Buna karşılık UNDP’nin 2025 İnsani Kalkınma Raporu, bireysel özgürlük ve yetkinlikleri öne çıkararak ölçüm odaklı yaklaşım ile insan özgürlüğü arasındaki ayrışmayı vurgular. Makale, eğitim liderliğini küresel karşılaştırılabilirlik ile yerel bağlam arasında kritik bir müzakere alanı olarak konumlandırır ve ölçümün bağlamsal, kurumsal ve dağıtımsal boyutlarla bütünleştirilmesi gerektiğini savunur.