The Unmeasurable Human: The Existential Gap in the World Bank’s Model
Katre Uluslararası İnsan Araştırmaları Dergisi, cilt.11, sa.21, ss.66-93, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 11 Sayı: 21
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.53427/katre.1910211
- Dergi Adı: Katre Uluslararası İnsan Araştırmaları Dergisi
- Sayfa Sayıları: ss.66-93
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Kocaeli Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu makale, Dünya Bankası’nın İnsan Sermayesi Endeksi’nin insanı ölçülebilir üretkenliğe indirgediğini ve bunun bir varoluşsal boşluk yarattığını ortaya koymaktadır. Etik yargı, sezgi ve kolektif bilgelik gibi ölçülemeyen insani niteliklerin dışlanması, çağımızda yapay zekâ ve dijital dönüşüm karşısında kritik bir eksikliktir. Çalışma, İslamî beşerî bilimler ve Risale-i Nur geleneği üzerine temellenen ontolojik çoğulculuk yaklaşımını önererek, insanı sermaye değil, khalifa (ahlaki özne) olarak tanımlar. Bourdieu, Sen ve Ferguson’un kuramsal katkılarıyla birlikte, yerel bilgi, etik yönetişim ve piyasa dışı değerleri içeren yeni bir paradigma sunar. Bu çerçeve, insan onurunu ve emaneti korumayı adil ve dirençli kalkınmanın vazgeçilmez koşulu olarak öne çıkarır.
Anahtar Kelimeler: Beşeri Sermaye, Metrik İndirgemecilik, Varoluşsal Boşluk, Ontolojik Çoğulculuk, Yapay Zeka, İslami Beşeri Bilimler, Sosyal Politika