ESERDEN MÜ’ESSİRE: KASÎDE DER VASF-I İSTANBUL VE SİTÂYİŞ-İ SADR-I A’ZAM İBRAHİM PAŞA


Zavotçu G.

3. Uluslararasi Avrasya Multidisipliner Çalışmalar Kongres, Gaziantep, Türkiye, 4 - 07 Nisan 2019, ss.594

  • Basıldığı Şehir: Gaziantep
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.594

Özet

Özet: Nedîm, Dîvân şiiri geleneği içerisinde büyük sayılabilecek yenilikler yapmış ve Nedîm-âne diye adlandırılan bir çığır açmış şairdir. Şiirlerinde din ve tasavvufa yer vermemiş, coşkulu ve içli bir söylemle aşkı ve hayatı terennüm etmiştir. O, Lâle Devri’nin ve İstanbul’un şairidir. Şiirlerindeki dil, yaşadığı devrin İstanbul Türkçesi’dir. İstanbul’u ve güzelliklerini, halkın konuşma diline yakın, açık ve anlaşılır ifadelerle anlatır. Onun şiirlerinde İstanbul kasrları, köşkleri, köprüleri, kemerleri ve eğlence yerleriyle canlı bir şekilde resmedilir. Sa’d-âbâd’ı, Hisar’ı, Göksu’yu, Kasr-ı Cinân’ı, Cedvel-i Sîm’i, Feyz-âbâd’ı, Asaf-âbâd’ı, Şeref-âbâd’ı, Cisr-i Sürûr’ı adlarıyla anar. Şiirlerinde halkın konuşma diline doğru yaklaşır, halk deyimlerini rahatça kullanır. Şiirlerinde görülen betimlemeler (tasvîrler), tablolar İstanbul halkının günlük hayatından; çarşı, pazar ve sokaktaki konuşmalarından esin ve etkilenme yoluyla gerçekleştirilir. Bu yerel (mahallî) özellikleri şiirde başarıyla kullanan şairlerden biri Bâkî’dir. Bâkî, Nedîm’in beğendiği Türk şairleri arasındadır.

 

                Nedîm, gazel ve şarkı şâiri olarak tanınmış olsa da kasîde nazım şeklinde de yetenekli ve başarılıdır. Bu bağlamda örnek olarak gösterilecek şiirlerden biri İstanbul Kasîdesi’dir. Nedîm’in İstanbul Kasîdesi biçim ve içerik özellikleri bakımından önem arz eden, irdelenmeğe/incelenmeğe değer bir şiir izlenimi verir. Asıl adı “Kasîde Der Vasf-ı İstanbul ve Sitâyiş-i Sadr-ı A’zam İbrahîm Paşa” olmakla birlikte İstanbul Kasîdesi adıyla anılır. Kasîde İstanbul’un özellik ve güzelliklerini sıralarken devrin sadrazamı Nevşehirli Dâmâd İbrâhim Paşa’nın devlet adamı ve kişilik özelliklerini övmeyi de ihmal etmez. Kasîde bu yapısıyla alışılmışın dışında iki memdûha yazılmış bir medhiye niteliğindedir. Bu niteliğiyle de eskilerin deyimiyle eserden mü’essire gittiğini, eseri överken mimarı ve tasarlayanı da unutmadığını sezdirmek ister. Bu bildiride Nedîm’in İstanbul Kasîdesi’nin biçim ve içerik özellikleri incelenecek, elde edilen/keşfedilen veriler maddeler halinde okuyucunun dikkatine sunulacaktır.

 

Anahtar Sözcükler: Nedîm, İstanbul Kasîdesi, Sadrazam Nevşehirli Dâmâd İbrâhim Paşa, memduh

 

FROM WORK TO EFFECTİVE: ON THE SPECİAL FEATURES OF ISTANBUL AND  GRAND VİSİER İBRAHİM PASHA’S EULOGY

Abstract: Nedîm is a groundbreaking poet called Nedîm-âne who has made great innovations within the tradition of Dîvân poetry. In his poems he didn't include religion and sufism, he expressed love and life with an exuberant and intimate discourse. The language in his poems is Istanbul Turkish. He describes Istanbul and its beauties in a clear and comprehensible way. In his poems, Istanbul is portrayed vividly with the Kaschis, pavilions, bridges, arches and entertainment venues. n his poems Sa’d-abad, Hisar, Göksu, Kasr-ı Cinân, Cedvel-i Sîm, Feyz-abâd, Asaf-abâd, Şeref-âbâd, Cisr-i Sürûr are called with their names. In his poems he approaches the spoken language of the people and uses the folk expressions comfortably. The depictions (poems) in the poems, the paintings from the daily life of the people of Istanbul; bazaar, market and street conversations are carried out by inspiration and influence. Bâkî is one of the poets who successfully use these local features in poetry. Bâkî is among the Turkish poets that Nedîm liked.

 
Although he is known as Nedîm, gazel and song poet, he is also talented and successful in verse form. In this context, one of the poems to be shown as an example is Istanbul Town. Nedîm’s Kasîde of İstanbul ​​gives the impression of a poem worthy of analysis / examination, which is important in terms of form and content characteristics. Although its real name is ad Kasîde Der Vasf-ı İstanbul and Sitâyiş-i Sadr-i A Sadzam Pasha Pasha As, it is called Kasîde of İstanbul. While the features and beauties of Kasîde Istanbul are listed, the grand vizier of Nevşehirli Dâmâd İbrâhim Pasha, the grand vizier of the period, does not neglect to praise the statesman and his personality traits. Kasîde is an accolade written on two praiseworthy pieces with this structure. With this characteristic, the old-fashioned artisans go to the work of the architect, the architect and the designer as well as those who want to think. In this paper, the form and content characteristics of Nedîm's Istanbul Town will be examined.
 
Key Words: Nedîm, Kasîde about İstanbul, Grand Vizier Sadrazam Nevşehirli Dâmâd İbrâhim Paşa, praiseworthy