Akademik Veri Yönetim Sistemi
15. Uluslararası Marmara Sosyal Bilimler Kongresi, Kocaeli, Türkiye, 28 - 29 Kasım 2025, ss.11-12, (Özet Bildiri)
Bu bildiride hukuki pozitivist gelenek içinde yer alan Hart ve Raz'ın hukuk teorisinin genelliğine ilişkin tezleri karşılaştırmalı olarak incelenecektir. Her iki düşünür de kuramlarının 'genel' olduğunu öne sürer, ancak genellikten anladıkları farklıdır. Hart'a göre hukuk, kurallardan oluşan karmaşık bir sosyal kurumdur. Farklı kültürlerdeki hukuk sistemleri birbirinden çok farklı olsa da, modern sistemler ortak yapısal özelliklere sahiptir. Hart genelliği bu gözlemlenebilir yapısal benzerliklerde arar. Ancak bu ampirik yaklaşım, evrensellik iddiası için yeterli felsefi temel sunmaz: Neden bu benzerlikler tesadüfi değil de zorunludur? Raz, bu metodolojik boşluğu doldurmak için pozitivist teorinin genellik iddiasını yeniden formüle eder. Ona göre hukuk kavramı kültürel ve yerel olsa da, bu kavramın işaret ettiği sosyal fenomenin doğası evrenseldir ve zorunlu doğrular içerir. Raz genelliği yapısal benzerliklerde değil, hukukun otorite iddia etme gibi işlevsel özelliklerinden kaynaklanan mantıksal zorunluluklarda arar. Ancak Raz'ın bu yeniden formülasyonu pozitivizmin karşılaştığı metodolojik güçlükleri aşmakta yetersizdir. Zira yerel kavramdan evrensel fenomene geçiş yeterince gerekçelendirilmemiştir ve hukuku tanımlayan kavramsal unsurların, fenomenin zorunlu özellikleri olarak yeniden sunulması riski göz ardı edilmektedir. Bu çerçevede, bir kültüre ait hukuk kavramının içerdiği ön kabullerin, evrensel olduğu iddia edilen hukuk fenomeninin doğasını biçimlendirip biçimlendirmediği önemli bir soru olarak ortaya çıkmaktadır.
This paper offers a comparative analysis of how Hart and Raz, two central figures in the positivist tradition, defend the claim that their theories of law are “general.” Both assert that their accounts capture law as such, yet they understand generality in markedly different ways. For Hart, law is a complex social institution composed of rules. Although legal systems vary widely across cultures, modern systems exhibit shared structural features. Hart locates generality in these observable similarities. But this empirical strategy lacks the philosophical resources to ground any universal claim: why should these similarities be seen as necessary rather than contingent? Raz reformulates the positivist ambition of generality to address this gap. While he concedes that the concept of law is culturally situated, he maintains that the social phenomenon to which the concept refers has an invariant nature containing necessary truths. For Raz, generality lies not in structural resemblance but in the logical necessities that flow from law’s functional properties—most importantly, its claim to authority. However, Raz’s reformulation does not fully resolve the methodological difficulties positivism faces. The move from a local concept to an allegedly universal phenomenon remains under-argued, and there is a persistent risk of rebranding conceptual assumptions drawn from a particular legal culture as necessary features of the phenomenon itself. This raises a broader question: to what extent do the background commitments built into a culture-specific concept of law shape, and perhaps distort, our account of what is supposed to be a universal legal phenomenon?