Akademik Veri Yönetim Sistemi
TPRECD 47. ULUSAL KURULTAYI , Antalya, Türkiye, 15 - 19 Ekim 2025, ss.124-125, (Özet Bildiri)
Giriş Travma sonrası gelişen parmak amputasyonları ve eşlik eden yumuşak doku kayıpları, elin hem fonksiyonel hem de estetik bütünlüğünü ciddi şekilde bozabilir. Dijital amputasyonların yönetiminde replantasyon altın standart olarak kabul edilmekle birlikte; başarısı hasta yaşı, yaralanma mekanizması, amputasyon seviyesi, iskemi süresi, cerrahın deneyimi ve amputatın uygun şekilde korunması gibi birçok faktöre bağlıdır. Özellikle çoklu parmak amputasyonlarında, tanjansiyel ya da ezici tarzda yaralanmalarda, damar bütünlüğünün bozulduğu, yumuşak doku kaybının yaygın olduğu ve ameliyat süresinin uzadığı durumlarda replantasyon genellikle uygulanamaz hale gelmektedir. Bu gibi olgularda yumuşak doku rekonstrüksiyonu amacıyla deri greftleri, lokal flepler, uzak flepler veya serbest doku transferleri tercih edilmektedir. Küçük defektlerde lokal flepler yeterli olabilse de, çoklu parmak defektlerinde genellikle yetersiz kalır. Her bir parmak için ayrı serbest flep kullanımı ise hem teknik olarak zor hem de donör saha morbiditesini artırmaktadır. Bu sınırlamaları aşmak adına, tek bir serbest flebin en-blok olarak kaldırılması ve birden fazla parmağa sindaktilize şekilde uygulanması, ardından aşamalı olarak ayrılması etkili bir yöntemdir. Bu bağlamda, superficial circumflex iliac arteryperforator (SCIP)flebi; inceveesnekyapısı,pedikülün uzunluğu, düşük donör saha morbiditesi ile uyumlu estetik yapısı sayesinde el ve parmak rekonstrüksiyonlarında giderek daha fazla tercih edilmektedir. Özellikle kemik ve tendon gibi yapıların örtülmesi gerektiği durumlarda, iskelet uzunluğunu koruyarak hem fonksiyonel hem estetik sonuçlar sunmaktadır. Bu çalışma, uygun olgularda sindaktilize SCIP serbest flebinin dijital uzunluğun korunması ve birden fazla defektin tek seansta etkili şekilde örtülmesini sağladığını göstermek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot 2022–2025 yılları arasında sindaktilize SCIP serbest flebi ile rekonstrüksiyon yapılan hastalar retrospektif olarak analiz edildi. Dahil etme kriterleri, replantasyona uygun olmayan veya replantasyon girişimi yapılmış ancak başarısızlıkla sonuçlanmış amputasyon olguları ile tanjansiyel karakterde, kemik ve tendon ekspozisyonu içeren geniş yumuşak doku defektine sahip hastalar olarak belirlendi. Tüm hastalarda inguinal bölgede suprascarpal planda SCIP flebi en-blok olarak kaldırıldı ve etkilenen parmaklara sindaktilik biçimde adapte edildi. Flep ayrımı ortalama 3–4. haftalarda yapıldı.
Olgu Sunumları
Olgu 1
14 yaşındaki erkek hasta, sol elini gıda mikserine kaptırma üzerine başvurdu. İkinci parmakta tendon ekspozisyonu, üçüncü ve dördüncü parmaklarda tanjansiyel amputasyon, beşinci parmakta ise total amputasyon mevcuttu. Ampute segmentler replantasyon için uygun değildi. Sağ inguinal bölgeden 6 × 4 cm boyutunda SCIP flebi eleve edilerek üç parmak birlikte sarıldı. Beşinci parmak revize edilerek fleple birlikte tam kat deri grefti uygulandı. Üçüncü haftada flep ayrımı gerçekleştirildi. Eklem hareket açıklığı korunmuş olup hasta fizik tedavi programına alındı. Takiplerde komplikasyon izlenmedi. MHQ skoru 4.9, QuickDASH skoru 2 olarak değerlendirildi ve hastanın fonksiyonel memnuniyeti yüksekti. (Fotoğraf-1)
Olgu 2
56 yaşında erkek hasta, sağ elini kağıt kesme makinesine kaptırma sonucu başparmak Tamai zone II seviyesinden ampute ve işaret parmak distalinde degloving yaralanmasıyla başvurdu. Amputasyon bölgesi replantasyon için uygun değildi. Sol inguinal bölgeden 8 × 6 cm boyutlarında SCIP flebi eleve edild ve sindaktilize olarak her iki parmağın defektini örtecek şekilde sarıldı. Uygun anastomozlar yapıldı ve flep, üçüncü haftada ayrıldı. Üçüncü ayda kontur düzensizliği nedeniyle estetik revizyon yapıldı. Takiplerde fonksiyonel kayıp gözlenmedi. Postoperatif değerlendirmede hastanın MHQ skoru 4.7, QuickDASH skoru ise 2 olarak belirlendi. Hafif yüzeyel epidermoliz dışında herhangi bir komplikasyon gelişmedi.
Olgu 3
36 yaşında erkek hasta, iş makinesine sağ elini kaptırarak beşinci parmakta proksimal falanks distalinden amputasyon geçirmiş, üçüncü ve dördüncü parmaklarda ise kemik ve tendon ekspozisyonu bulunan açık yaralar gelişmişti. Replantasyon endikasyonu bulunmayan hastaya sağ inguinal bölgeden 14 × 3 cm boyutunda SCIP flebi kaldırılarak 4. ve 5. parmaklara sarıldı. Anastomozlar 5. parmak radial dijital arter ve dorsal ven üzerine yapıldı. Postoperatif takip süreci sorunsuzdu. Dördüncü haftada flep ayrıldı. Son kontrollerde MHQ skoru 4.7 ve QuickDASH skoru 3 olarak ölçüldü. Herhangi bir komplikasyon izlenmedi.
Olgu 4
18 yaşında erkek hasta, sol elini silindir makinesine kaptırması sonucu 3-4-5. parmaklarda kemik ve tendon ekspozisyonu içeren avülsiyon-degloving tarzı yaralanma meydana geldi. Parmak uzunlukları korunmuştu. Sağ inguinal bölgeden 10 × 9 cm boyutlarında SCIP flebi suprascarpal planda kaldırılarak üç parmak birlikte sarıldı. Arter anastomozu 3. parmak radial dijital artere, ven anastomozu ise dorsal tarafta 1 adet vene yapıldı. Dolaşım destekleyici medikal tedavi sonrası postoperatif 4. haftada flep ayrımı gerçekleştirildi. Takiplerde komplikasyon gözlenmedi. MHQ skoru 4.5, QuickDASH skoru 8 olarak ölçüldü.
Sonuçlar Tüm hastalarda tek bir SCIP flebiyle birden fazla parmak başarılı bir şekilde kapatılmıştır. Flep boyutları 6 × 4 cm ile 14 × 3 cm arasında değişmiş; ortalama flep eleve etme süresi 60 dakika olarak kaydedilmiştir. Donör sahaların tamamı primer olarak kapatılmıştır. Flep canlılığı tüm olgularda korunmuş, sadece bir hastada yüzeyel epidermoliz gelişmiş ve konservatif olarak yönetilmiştir. Fonksiyonel sonuçlar hasta bazlı ve objektif değerlendirmelerle doğrulanmış; MHQ skorları 4.5–4.9 aralığında, QuickDASH skorları ise 2–8 arasında bulunmuştur. Tüm hastalar estetik ve fonksiyonel sonuçlardan memnuniyet bildirmiştir. Donör saha morbiditesi minimal olup seroma, hematom veya enfeksiyon gibi komplikasyonlara rastlanmamıştır. Tartışma ve Sonuç Birdenfazlaparmağıetkileyentravmalarınrekonstrüksiyonu, cerrahi olarak zorlu ve zaman alıcı olmaktadır. Mikrocerrahi tekniklerin gelişimi, el rekonstrüksiyonunda çeşitli serbest fleplerin kullanımını mümkün kılmıştır. Ancak yaygın ya da çok parmaklı defektlerde her bir defekt için ayrı ayrı serbest flep kullanımı pratik değildir. Bu tür rekonstrüksiyonlardaki temel amaç, işlev ve görünüm açısından orijinal dokuyu taklit eden, aynı zamanda donör saha komplikasyonlarını ve cerrahi yükü en aza indiren optimal doku örtüsünü sağlamaktır. Replantasyona uygun olmayan olgularda, birden fazla defekti tek bir fleple örtmek ideal bir çözümdür. SCIP flebi; ince, esnek yapısı, uzun damar sapı, düşük donör saha morbiditesi ve e uyumlu cilt rengi/ kalınlığı sayesinde bu amaçla öne çıkmaktadır. Sindaktilize uygulama sayesinde tek bir mikroanastomozla birden fazla parmağın örtülmesi mümkün olmakta, cerrahi süre kısalmakta ve estetik/işlevsel sonuçlar daha homojen elde edilmektedir. Bu yöntem, özellikle tanjansiyel amputasyonlar gibi replantasyona uygun olmayan çoklu amputasyonlar ve tanjansiyel doku defekti durumlarında güvenilir ve etkili bir alternatiftir. Bu çalışma, literatüre yeni bir katkı sunarak sindaktilize SCIP flebinin, kompleks çok parmaklı yaralanmalarda uygulanabilirliğini ve başarısını göstermektedir. Uygun hasta seçimi, deneyimli cerrah, titiz diseksiyon ve postoperatif takip ile yüksek başarı oranları elde edilebilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Amputasyon, Anastomoz, Defekt, Replantasyon, SCİP, Sindaktilize