DergiPark Platformunda Gastronomi Deneyimi Temalı Çalışmaların İncelenmesi. (A Systematic Review of Literature Focused on Gastronomy Experience in the DergiPark Database

Creative Commons License

Yavuz K., Dülger Altıner D.

8. BİLSEL INTERNATIONAL EFES SCIENTIFIC RESEARCHES CONGRESS, İzmir, Türkiye, 22 - 23 Kasım 2025, ss.494-508, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İzmir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.494-508
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Kocaeli Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, gastronomi deneyimi kavramını teorik düzlemde ele alarak, bireylerin yeme-içme süreçlerinde yaşadıkları duyusal, kültürel ve sosyal etkileşimleri açıklamayı amaçlamaktadır. Gastronomi deneyimi; yalnızca tat alma ve beslenme değil, aynı zamanda mekân atmosferi, sunum estetiği, kültürel bağlam ve bireysel algılarla şekillenen çok boyutlu bir olgudur. Bu deneyim, tüketicinin yiyecek ve içecekle kurduğu ilişkinin fiziksel (tat, koku, doku), duygusal (haz, nostalji, aidiyet) ve bilişsel (bilgi, farkındalık, yorumlama) yönlerini kapsamaktadır. Özellikle turizm, restoran işletmeciliği ve yerel mutfakların tanıtımı gibi alanlarda gastronomi deneyimi, destinasyon tercihinden tüketici sadakatine kadar birçok faktörü etkileyen stratejik bir unsur haline gelmiştir. Bu kapsamda çalışmada, DergiPark platformunda “gastronomi deneyimi”, “gastronomi”, “yeme-içme deneyimi” ve “mutfak kültürü” anahtar kelimeleriyle 2017–2025 yılları arasında sistematik bir tarama gerçekleştirmiştir. Tarama sonucunda ulaşılan yayınlar arasından, gastronomi deneyimi ve gastronomi turizmi vurgusu açıkça bulunan 20 araştırma makalesi değerlendirmeye alınmıştır. Çalışma sayısının 20 ile sınırlandırılması, analiz sürecinin tematik derinlikte yürütülmesini ve kavramsal çerçevenin net biçimde ortaya konmasını sağlamak amacıyla tercih edilmiştir. Verilerin analizi sürecinde betimsel içerik analizi yöntemi benimsenmiş; seçilen çalışmaların amaçları, yöntemleri, bulguları ve kavramsal katkıları tematik olarak sınıflandırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, gastronomi deneyiminin bilgi edinme, duyusal algı, kültürel etkileşim, sürdürülebilirlik farkındalığı ve davranışsal eğilimler gibi çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, gastronomi deneyimi literatürüne kuramsal bir temel sunmakta ve ilerleyen aşamalarda nicel yöntemlerle desteklenerek kapsamlı bir araştırma modeline dönüştürülmesini hedeflemektedir.

This study aims to examine the concept of gastronomy experience from a theoretical perspective, with the objective of elucidating the sensory, cultural, and social interactions individuals engage in throughout their food and beverage consumption processes. Gastronomy experience is a multidimensional phenomenon shaped not only by taste and nutrition, but also by spatial atmosphere, presentation aesthetics, cultural context, and individual perception. This experience encompasses the consumer’s relationship with food and drink across physical (taste, smell, texture), emotional (pleasure, nostalgia, sense of belonging), and cognitive (knowledge, awareness, interpretation) dimensions. Particularly in fields such as tourism, restaurant management, and the promotion of local cuisines, gastronomy experience has emerged as a strategic factor influencing a wide range of variables from destination choice to consumer loyalty. Within this scope, the study conducted a systematic review on the DergiPark platform using the keywords “gastronomy experience,” “gastronomy,” “food and beverage experience,” and “culinary culture” for the period between 2017 and 2025. Among the retrieved publications, 20 research articles that explicitly emphasized gastronomy experience and gastronomy tourism were selected for evaluation. The decision to limit the sample to 20 studies was made to ensure thematic depth in the analysis and to clearly articulate the conceptual framework. Descriptive content analysis was adopted as the methodological approach. Each selected study was thematically categorized based on its objectives, methodology, findings, and conceptual contributions. The findings reveal that gastronomy experience is a multifaceted construct encompassing knowledge acquisition, sensory perception, cultural interaction, sustainability awareness, and behavioral tendencies. In this regard, the study offers a theoretical foundation for the gastronomy experience literature and aims to evolve into a comprehensive research model supported by quantitative methods in future stages.

Keywords: Gastronomic experience, Culinary culture, DergiPark, Gastronomy, Food and beverage experience