Akademik Veri Yönetim Sistemi
5. International Karadeniz Scientific Research And Innovation Congress,, Trabzon, Türkiye, 24 - 25 Mayıs 2025, ss.752-753, (Özet Bildiri)
ÖZET
Sac metal şekillendirme süreçlerinde hammaddenin verimli kullanımı ve fire miktarının azaltılması, hem ekonomik sürdürülebilirlik hem de çevresel etkilerin azaltılması açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, ürün ve kalıp tasarımları yalnızca parçanın fonksiyonelliği açısından değil, aynı zamanda malzeme kullanım etkinliği ve oluşabilecek hurda/fire miktarları dikkate alınarak optimize edilmelidir. Özellikle yüksek hacimli üretim süreçlerinde, bant yerleşimi ve hatve planlamasında yapılacak küçük iyileştirmeler, uzun vadede önemli miktarda hammadde tasarrufu sağlamakta ve karbon ayak izinin azaltılmasına katkı sunmaktadır. Bu çalışmada, firmamızda yüksek üretim kapasitesiyle imal edilen ve otomotiv amortisör sisteminin bir bileşeni olan, amortisörün denge çubuğuna bağlantısını sağlayan stabbar braket parçası ele alınmıştır. Parçanın genişlik, kalınlık ve hatve değerleri bilgisayar destekli mühendislik araçları kullanılarak yeniden modellenmiş, üretim süreci tasarım optimizasyonuna tabi tutulmuştur. Gerçekleştirilen bu optimizasyon sonucunda, üretim düzeni güncellenmiş ve yıllık bazda elde edilen hammadde kazancı hesaplanmıştır. Çalışma kapsamında, stabbar braket parçasına yönelik blanking (açınım) analizleri gerçekleştirilmiş ve üretim sürecinde oluşan fire miktarları detaylı şekilde değerlendirilmiştir. Mevcut üretim pratiğinde, sac rulonun kenar kısımlarında enine yönde (bant genişliği) 5 mm, boyuna yönde (hatve) ise 7 mm kesme boşluğu bırakılmakta olup, bu durum yüksek adetli üretimlerde önemli miktarda malzeme kaybına neden olmaktadır. Proje süresince, stabbar braket parçasının bu kesme boşlukları olmaksızın üretilebilmesi amacıyla ilgili kalıp tasarımı optimize edilerek parça geometrisine uygun şekilde yeniden yapılandırılmıştır. Gerçekleştirilen bu tasarım iyileştirmesi sonucunda, yıllık toplamda 50.400 kg düzeyinde hammadde kazancı sağlanmış; bu da üretim maliyetlerinin düşürülmesine katkı sunarken, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik açısından da kayda değer bir kazanım olarak değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sac metal şekillendirme, fire oranı azaltımı, kalıp tasarım optimizasyonu, malzeme verimliliği