Çömlekçioğlu M., Demirkol N.
Akademik Sanat, sa.28, ss.95-108, 2026 (Hakemli Dergi)
Özet
Bu çalışma, seramik sanatında alternatif pişirim yöntemleri arasında yer alan çukur pişirim (pit firing) tekniğinde, fermente sıvıların seramik yüzeylerinde yarattığı kimyasal ve estetik etkileri incelemektedir. Araştırmanın temel sorusu, “Fermente sıvıların geleneksel çukur pişirim sürecinde yüzeydeki renk ve doku oluşumlarını nasıl etkilediği”dir. Çalışmanın amacı, daha önce literatürde yer almayan fermente içeriklerin (pirinç fermente sıvısı - sake, kefir, kırmızı üzüm fermente sıvısı - şarap, arpa fermente sıvısı - bira ve elma fermente sıvısı - sirke) seramik yüzey estetiğine katkı potansiyelini belirlemektir.Araştırma, deneysel ve gözleme dayalı bir yöntemle yürütülmüştür. Hazırlanan formlar, her bir fermente sıvı içinde 48 saat bekletilmiş; ardından bir kısmı alüminyum folyoya sarılarak, diğer kısmı doğrudan çukura yerleştirilerek pişirilmiştir. Bu süreçte kullanılan organik ve inorganik katkı maddeleriyle birlikte, redüksiyon atmosferinde oluşan renk ve doku değişimleri incelenmiştir.Elde edilen bulgular, sakenin yüzeyde yumuşak geçişler ve duman efektleri oluşturduğunu, kefirin yoğun yapısının derin izler bıraktığını, kırmızı şarabın renk geçişlerinde dağınık etkiler yarattığını, biranın mermerimsi yüzey dokuları oluşturduğunu, elma sirkesinin ise asidik etkisiyle belirgin renk ve doku farklılıkları sağladığını göstermektedir.Araştırmanın özgün katkısı, fermantasyon süreçlerinin seramik yüzeylerinde doğal, çevre dostu ve estetik açıdan özgün yüzey etkileri üretebileceğini ortaya koymasıdır. Sonuç olarak fermente sıvılar, çukur pişirim tekniğinde hem kimyasal hem de sanatsal düzeyde alternatif yüzey oluşturucu malzemeler olarak değerlendirilebilmektedir.