EBÛ DÂVÛD ES-SİCİSTÂNÎ'NİN ANTAKYALI HADİS HOCALARI


Creative Commons License

KAYA A.

5. Kültür ve Medeniyet Kongresi, Hatay, Türkiye, 12 April 2019, cilt.1, ss.337-356

  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: Hatay
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.337-356

Özet

Hadis tarihinde, hadisi kitabında nakleden muhaddis ile Hz. Peygamber arasında yer alan bütün ravileri hoca-talebe ilişkisine delalet eden rivayet lafızları zikredilerek nakledilen hadislerin yer aldığı hicri ilk beş asra "rivayet dönemi" denilmektedir. Rivayet olgusunun oluşumu ve gelişmesi ile buna bağlı olarak isnâd, cerh ve ta‘dîl, ihtilâfü'l-hadis, nâsihu'l-hadîs ve mensûhuh, garîbü'l-hadîs ve ilelü'l-hadîs gibi hadis usûlü konuları bu rivayet döneminde doğmuş ve gelişim sağlayarak nihai şeklini almıştır. Bu dvnem, hem temel hadis kaynaklarının yazıldığı hem de hadis usûlü eserlerinin kaleme alındığı bir dönem olduğundan önem arzetmektedir. Rivâyet döneminin önemli hadis âlimlerinden biri sayılan Ebû Dâvûd es-Sicistânî (ö. 275/889), yazmış olduğu es-Sünen isimli hadis kitabından İslâm dünyasında şöhreti artmış, hadis ilmindeki otoritesi yanında fıkıh bilgisiyle de dikkati çekmiş bir muhaddistir. Zengin bir aileden gelen Ebû Dâvûd, öğrenimine doğum yeri olan Sicistanda başlamış, hadis ilmindeki bilgisini artırmak maksadıyla on sekiz yaşında rihle denilen hadis öğrenimi amacıyla yolculuğa çıkmıştır. Bu ilim yolculuğu sırasında dönemin önemli ilim merkezleri konumunda olan hemen hemen bütün İslâm beldelerini dolaşmıştır. Hadis öğrenmek amacıyla dolaştığı şehirler arasında Bağdat, Basra, Mekke, Kûfe, Halep, Harrân, Humus, Antakya, Tarsus, Horasan, Belh ve Mısır gibi merkezler bulunmaktadır. Onun hadis tahsili için uğradığı şehirlerden biri de Antakya olmuştur. Antakya'da o dönemde mevcut olan hadis şeyhlerinden hadis dinlemiştir. Ebû Dâvûd Antakyalı hadis hocalarından öğrenmiş olduğu hadisleri başta es-Sünen isimli eseri olmak üzere diğer eserlerinde rivayet etmiştir. Onun es-Sünen adlı eseri dışında ez-Zühd ve el-Merâsîl isimli eserlerinde de Antakyalı hadis hocalarından tahsil ettiği rivayetlere rastlamak mümkündür.

Bu araştırmamızda, rivayet dönemi denilen ve temel hadis kaynaklarının kaleme alındığı bir dönem olan, aynı zamanda hadis ilminin altın çağı kabul edilen hicrî III. asırda yaşamış önemli hadis âlimlerinden Ebû Dâvûd'un hadis tahsil ettiği Antakyalı hadis hocalarını ve bu hocalarından yaptığı rivayetleri inceleyeceğiz. Araştırma ve tespitlerimize göre Ebû Dâvûd Antakyalı beş hadis hocasından hadis dinlemiş ve bunu eserlerinde rivayet etmiştir. Bu hocaların isimleri şöyledir: Ebû Sâlih Mahbûb b. Mûsâ el-Antâkî, Abdullah b. Nasr el-Antâkî, Nasr b. Âsım el-Antâkî, Yakub b. Ka‘b el-Antâkî ve Mûsâ b. Abdurrahman el-Antâkî. Araştırma, hadis tarihi açısından, dönemin önemli bir ilim merkezi konumundaki Antakya'da hadis öğrenimine katkı veren hocaların faaliyetleri ortaya konulmaya çalışılacaktır. Ebû Dâvûd'un hadis tahsil ettiği Antakyalı hadis şeyhleri tanıtılacak, hadis ilmine göre değerlendirilecek ve rivayet ettikleri hadisler hakkında bilgi verilecektir. Bu araştırmanın sonucunda ortaya konulacak bilgi ve bulgular hadis ilmi ve tarihi açısından önemli olduğu kadar Antakya şehrimizin kültür ve medeniyet tarihine ışık tutacaktır.

Anahtar Kelimeler

Hadîs, Ebû Dâvûd es-Sicistânî, Antakya, Antakyalı Muhadisler

Keywords

?adith, Abu Dawud al-Sijistani, Antıoch, Antıoch Hadıth Teachers