Akademik Veri Yönetim Sistemi
Adaletin İnşasında Nebevi Yöntem, Hasan Keskin,Halil İbrahim Delen,Ali Sever, Editör, Ensar Yayınları, İstanbul, ss.147-173, 2023
“Berâet-i zimmet asıldır” prensibini ele alan bu bölüm, İslâm hukukunda masumiyet karinesi olarak ifade edilen temel ilkenin teorik ve pratik boyutlarını incelemektedir. Çalışmada öncelikle hukuk düzeninin toplumsal yaşamı düzenleyici rolü ortaya konularak, ceza ve yargılama hukukunun temel ilkeleri (kanunilik, adalet, eşitlik, sulh ve meşru müdafaa) çerçevesinde konuya giriş yapılmaktadır .
Devamında “berâet-i zimmet” kavramı kavramsal açıdan analiz edilerek, kişinin aksi ispat edilinceye kadar sorumluluktan ve borçtan beri kabul edilmesi esasına dayandığı vurgulanmaktadır. Bu ilkenin, “kesin olan şüphe ile ortadan kalkmaz” ve “ispat yükü iddia edene aittir” gibi diğer fıkhî kaidelerle ilişkisi ortaya konularak İslâm hukuk sistemindeki yeri sistematik biçimde açıklanmaktadır.
Bölümde ayrıca kaidenin fürû-i fıkıh alanındaki yansımalarına yer verilmekte; borç, mülkiyet, nikâh, nafaka ve ibadetler gibi farklı alanlardan örneklerle ilkenin uygulama sahası gösterilmektedir. Bunun yanı sıra Hz. Peygamber’in uygulamaları çerçevesinde masumiyet karinesinin pratik tezahürleri ele alınmakta ve ispat yükünün davacıya ait olduğu yönündeki nebevî yaklaşım analiz edilmektedir.
This section examines the principle of “al-barāʾah al-aṣliyyah” (presumption of freedom from liability), which corresponds to the presumption of innocence in Islamic law, by analyzing its theoretical foundations and practical applications. The discussion begins with the role of law in maintaining social order and introduces the fundamental principles of adjudication and criminal law—such as legality, justice, equality, reconciliation, and self-defense—as the broader framework within which the principle operates .
The concept of barāʾat al-dhimmah is then analyzed in detail, emphasizing that individuals are considered free from liability and obligation unless proven otherwise. The section further demonstrates the relationship of this principle with other legal maxims, such as “certainty is not overruled by doubt” and “the burden of proof lies on the claimant,” thereby situating it within the systematic structure of Islamic legal theory.
In addition, the chapter presents various applications of the principle in substantive law (furūʿ al-fiqh), including examples from areas such as debt, property, marriage, maintenance, and acts of worship. The prophetic practices are also examined to illustrate how the presumption of innocence was implemented in real cases, particularly through the principle that the burden of proof rests upon the claimant.