HUKUKUN DEĞER ANALİZİ OLARAK ADALET ESTETİĞİ

Toplumsal yaşam için, üstüne ayaklarını bastığımız yer adalettir. Tüm hukuksal yaşam, adaletin üstünde yükselir. Toplumsal davranış kurallarını belirleyen hukuk, bir toplumda kamusal yaşamın işleyişini tümüyle belirleyen kamusal alanın öznesi olan bireylerin eylemlerini, yasaya dayalı ve yaptırım gücü olan bir işleyiş çerçevesinde sınırlayan bir tasarım veya oluşumdur. Hukuk bilimi, insan davranışlarına yönelik, bir yaratma eylemini gerçekleştirir. Hukuk ahlaki bir norm olarak, adalet değerini; evrensel insan davranışı eylemlerinin, arka planıyla zihinsel olan değerlerle bağlantılı olarak ele alarak insan davranışlarını ve eylemlerini değerlendirir. Hukuk kurallarının amacı, toplum yaşamının sosyal ilişkilerini ve toplumsal gereksinmeleri adalete uygun biçimde düzenlemektir. Bu hukuksal düzenleme aynı zamanda adalet düşünce ve duygularına uygun olarak, yasaların, kamu düzeni işleyişi çerçevesinde korunmasından ve yaşama geçirilmesiyle yapılmalıdır. Böyle bir düzenleme, insan hakları ve adalet değerini hukuksal bütünlüğü içine aldığı takdirde kazanacaktır. Hukuk, ahlaki bir norm olarak adalet değerini esas alırken; evrensel insan davranışı eylemiyle arka planıyla zihinsel olan değerlerle bağlantılı bir yargılama yaparak, insan davranışlarını ve eylemlerini değerlendiriyor. Bu değerlendirme biçim ve sonucuna göre; bir dil kullanıyor. Hukuk tarihi ve hukuk felsefesi, hukukun kullandığı bu dil ve adalet değerinin; ne olduğu konusundaki, farklı yaklaşımlara tanıklık ediyor. Hukuk öncelikle insan davranışlarına yönelik normatif bir düzen olarak karşımıza çıkarken, değer ve değerlendirmeyle ilgili her hukuk kuralında; insan davranış biçimlerinin amaca uygunluğa bağlı olarak, onaylanıp değerli kabul edilmesi ya da tam tersine; insan davranışının değersiz kabul edilerek ve yaptırım uygulanarak, cezalandırılması ölçütü bulunmaktadır. Kararların değer analizi, bizi hukukun değer analizi olarak adalet estetiğine götürmez mi? Hukuksal estetiğin ve değer yargılarının yapısı; insanın değer bilinciyle, yeniden nasıl tasarlanıp kurgulanabilir? Estetik değer olarak güzelin değeri esas alınırken, hukukta eşitlik düşüncesini oluşturan adaletin niteliğini, hukuksal estetik bir değer ve daha da belirginleştirilmiş bir olması gerekenle, normatif olarak yeniden kurgulanması gerekmez mi?